ايشان فناى افعال كلّ را در فعل حقّ ؛ پس مىبينند اهل عالم را اسيرشدگان در قبضهء قدرت ، مىكند خداى تعالى به ايشان آنچه خواهد ، و نمىبينند از براى انفس خودشان و نه از براى غير خودشان فعلى تا آنكه توكّل كنند در او بر خداى تعالى . و امّا توكّل با مزاولت سبب و طلب رزق : پس او حال كسى است كه مىترسد بر نفس خود تفرّغ نفس را به سوى اتّباع طرق هوا ، پس مشغول مىكند او را به خير و صلاح تا آنكه مشغول نكند او را به شرّ و فساد « 1 » و بخصوص « 2 » هرگاه بوده باشد جوان ؛ و بتحقيق « 3 » كه گفته شده است كه ( شعر ) : إنّ الفراغ و الشباب و الجدة * مفسدة للمرء أىّ مفسدة و وقتى كه طلب وصيّت كرد احمد بن فاتك « 4 » از شيخ خودش حسين بن منصور حلّاج - قدّس اللّه روحه - گفت : « اين نفس خودت را اگر مشغول نكنى تو او را ، هرآينه مشغول مىكند او تو را » و اوست معنى قولش كه : « على نيّة شغل النفس و نفع الخلق . « 5 » » و نفع خلق آن است كه او با توكّل سلوك نمايد طريق فضيلت را . به درستى كه بهترين ناس كسى است كه نفع برساند به ناس . و امّا « ترك دعوى » پس از براى آن است كه او اگر مجرّد شود و منقطع شود از اسباب ، مىترسد فتنه‌اى را بر نفس خود از براى حسن ظنّ ناس در حقّ او و اقبال ايشان به سوى او به ارادت . پس بسيار باشد كه لا حقّ شود او را عجب و دعوى ؛ پس در معاطات اسباب و تشبّه به عوام خلاصى است از اين امراض .

--> ( 1 ) . اصل : فصاد . ( 2 ) . اصل : خصوص . ( 3 ) . اصل : تحقيق . ( 4 ) . « ابراهيم بن فاتك و قيل احمد بن فاتك - رحمه اللّه تعالى - كنيت وى ابو الفاتك است . بغدادى است . با جنيد و نورى صحبت داشته ، و كان الجنيد يكرمه . وى نيز شاگرد حلّاج بود و منسوب به وى . » نفحات الانس ، ص 155 . ( 5 ) . اصل : - و نفع الخلق .